پژوهش و توسعه رمز عزت و استقلال ملي
پژوهش و توسعه رمز عزت و استقلال ملي
يكي از عوامل اصلي در رشد و توسعه كشورهاي صنعتي توجه ويژه اين كشورها به پژوهش و تحقيقات در تمام عرصههاي علوم است كه با نگاهي به آمار تخصيص بودجهها به مراكز پژوهش و تحقيقاتي در كشورهاي مذكور اين امر به خوبي هويداست. امروزه كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي عقبمانده براي رسيدن به وضعيت كنوني كشورهاي صنعتي و توسعه يافته چارهاي جز تربيت نيروي انساني با انگيزه مستعد و علاقهمند به پژوهش و تحقيقات و بازنگري در بودجههاي تخصيصي به مراكز پژوهش و تحقيقاتي خود ندارند.
شركت ملي نفت ايران از سال 1337 هجري شمسي يعني 48 سال پيش، با نگرش سازنده و ايجاد و تقويت مراكز تحقيقاتي و پژوهشي درصدد جبران تاخير سرمايهگذاري در اين امر بوده است. صنعت پتروشيمي يكي از صنايع پايين دستي نفت است كه تحقيقات و پژوهش در آن جزء تفكيكناپذير به شمار ميآيد. به همين دليل شركت ملي صنايع پتروشيمي در راستاي پاسخ به اين نياز «شركت پژوهش و فناوري پتروشيمي» را تاسيس و راهبري تمام فعاليتهاي پژوهشي و تحقيقاتي را به اين شركت واگذار كرده است. از اينرو به جهت اهميت اين مقوله در اين شماره پاي صحبت دكتر وحيد حدادياصل رييس هيات مديره و مديرعامل شركت پژوهش و فناوري پتروشيمي مينشينيم تا از فعاليتهاي تحقيقاتي و پژوهشي در شركت ملي صنايع پتروشيمي و چشمانداز، جايگاه و آينده پژوهش و تحقيقات در اين صنعت استراتژيك مطلع شويم.
دكتر وحيد حدادي اصل در سال 1343 در تهران به دنيا آمد. وي پس از اخذ ديپلم رياضي – فيزيك در رشته مهندسي شيمي تا مقطع فوق دكترا ادامه تحصيل داد.
نامبرده در سال 1374 دكتراي خود را در رشته مهندسي شيمي با گرايش پليمر دريافت نمود. دكتر وحيدي حدادي اصل پيش از ورود به صنعت پتروشيمي در دانشگاهها، سمتهاي علمي و مديريتي متعددي داشته است. وي ابتدا در سال 1375 به تدريس در دانشگاه تهران پرداخت و سپس به عضويت هيات علمي دانشگاه صنعتي اميركبير درآمد. او در دانشگاه سمتهايي نظير معاون دانشكده، رييس دانشكده نفت، رييس واحد دانشگاهي ماهشهر دانشگاه صنعتي اميركبير و مسووليتهاي ديگري دارا بوده است. دكتر وحيد حدادي اصل از سال 1382 به عنوان رييس گروه پژوهشهاي پليمري همكاري خود را با شركت ملي صنايع پتروشيمي آغاز كرده است و در بهمن سال 1384 بهعنوان رييس هيات مديره و مديرعامل شركت پژوهش و فناوري پتروشيمي منصوب شد.
شركت پژوهش و فناوري پتروشيمي در چه سالي و با چه هدفي تاسيس شد؟
شركت ملي صنايع پتروشيمي در سال 1373 اداره پژوهش و توسعه را در مديريت كنترل توليد ايجاد نمود كه بعدا به امور كل تحقيق و توسعه تبديل شد. در اواخر سال 1377 شركت پتروشيمي پويش در جوار مجتمع پتروشيمي اراك به منظور ايجاد و توسعه واحدهاي تحقيقات نيمه صنعتي (Pilot Plant) راهاندازي شد. در مهرماه سال 1381 بنابر تصميم هيات مديره شركت ملي صنايع پتروشيمي، ايجاد شركت پژوهش و فناوري پتروشيمي در قالب اساسنامه شركت پويش به تصويب رسيد و امور كل تحقيق و توسعه نيز در اين تشكيلات جديد ادغام شد.هدف از تاسيس شركت ارتقا و توسعه دانش فني فرآيندها از طريق طراحي و نصب و ساختمان و راهاندازي واحدهاي تحقيقات نيمه صنعتي آن، برقراري ارتباط با دانشگاهها و مراكز تحقيقاتي داخلي و خارجي در زمينههاي تحقيقاتي پيشبيني شده از طريق عقد قراردادهاي همكاري مشترك و انجام پروژههاي پژوهشي در قالب پاياننامههاي دكترا و كارشناسي ارشد، استخدام، ارتقا و توسعه دانش پژوهندهها، ايجاد قطبهاي تحقيقاتي در زمينههاي مورد نياز در دانشگاهها و مراكز تحقيقاتي، شناخت و درك تكنولوژيهاي مورد نياز شركت ملي صنايع پتروشيمي، تداوم ارتباط با مجتمعهاي پتروشيمي، گسترش قابليتهاي بزرگسازي و كوچكسازي، حل مشكلات علمي صنعت پتروشيمي و نيل به دانش فني واحدهاي توليدي اولويتدار پتروشيمي و فرآيندهاي جديد پتروشيميايي است.
حوزه فعاليت شركت پژوهش و فناوري و ارتباط آن با مجتمعهاي توليدي پتروشيمي چگونه است؟
شركت پژوهش و فناوري داراي سه مركز پژوهشي است كه به طور مستقيم با شركت ارتباط داشته و از مراكز تابعه شركت هستند: مركز تهران كه در محل پژوهشگاه پليمر واقع شده است. اين مركز بيشترين همكاري را با دانشگاهها و مراكز تحقيقاتي دارد، مركز دوم در ضلع شمال غربي مجتمع پتروشيمي اراك و با نام مركز پژوهش و فناوري پتروشيمي اراك فعاليت دارد و در حال حاضر تعداد 8 واحد تحقيقاتي نيمه صنعتي شركت (HDPE، PP-PE، آروماتيكها، فرئون، H.H، HP، THF و PTMG) در آنجا مستقر بوده و ماموريت مركز، پژوهشهاي كاربردي است و مركز سوم نيز در منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي در بندرامام ميباشد. براي اين مركز تعدادي واحد پيشتاز (PET، MTP، DME ، اسيد استيك، پلي استايرن، متانول) پيشبيني شده كه برخي در حال نصب و برخي در حال انجام فعاليتهاي مهندسي هستند.
ارتباط شركت پژوهش و فناوري با شركتهاي توليدي پتروشيمي از طريق ايجاد يك مركز پژوهش در هر يك از مجتمعها ميباشد كه از نظر سياستگذاري، برنامهريزي، نظارت و هماهنگي با شركت در ارتباط هستند و از نظر اجرايي مستقل و تحت نظر رييس مجتمع مربوطه و داراي يك شوراي پژوهش به رياست رييس مجتمع مربوط و با عضويت روساي بخشهاي مختلف مجتمع ميباشند كه پروژههاي پيشنهادي را از نظر علمي و فني بررسي و در خصوص آنها تصميمگيري ميكنند. جذب نيرو براي كليه مراكز پژوهش و فناوري مستلزم تاييديه شركت پژوهش و فناوري و مطابق سلسله مراتب اداري حاكم بر وزارت نفت و شركت ملي صنايع پتروشيمي ميباشد.
ارتباط شركت با مراكز پژوهشي خارج از صنعت نفت به ويژه دانشگاهها چگونه است؟ آيا پروژههاي مشترك داشتهايد؟
شركت پژوهش و فناوري با مراكز دانشگاهي مختلف همكاريهاي بسيار گستردهاي دارد. درصد بالايي از پروژههاي تحقيقاتي ما در دانشگاهها و مراكز تحقيقاتي انجام ميشود. با تعداد زيادي از دانشگاهها و مراكز تحقيقاتي كشور همكاري داريم و تاكنون از پاياننامههاي تحصيلي دكترا و كارشناسي ارشد دانشجويان حمايت كردهايم و به دنبال افزايش اين فعاليتها هستيم. از جمله نمونههاي كار تحقيقاتي مشترك با دانشگاهها، پروژههايي است كه در ارتباط با پتروشيمي اراك اجرا شده است كه حاصل تحقيقات آزمايشگاهي انجام شده در دانشگاه است كه نمونهاي از آن تهيه كلرواستيك كلرايد ميباشد. از ديگر نمونهها، تحقيقات در خصوص پايلوتها در صنعت و با همراهي دانشگاهي و با بزرگسازي مقياس و كاربرد آنها در واحدهاي صنعتي است كه خوشبختانه نتايج پژوهش آن به طور مستقيم در واحد مربوطه اجرا و به بهرهبرداري رسيد. همچنين همكاري با دانشگاهها براي نيل به دانش فني كورههاي الفين، نمونه ديگري است كه بر اساس آن به دانش فني طراحي كوره الفين دست يافته و آن را با همكاري يك شركت خارجي مورد بررسي قرار داده و به تاييد رسانديم. از نمونههاي فراوان ديگري كه شركت پژوهش و فناوري در پژوهشگاه صنعت نفت انجام داده است، كار پژوهشي پيرامون كاتاليست ايزوبوتان است كه در نظر است به مرحله توليد صنعتي برسد.
تاكنون چه طرحهاي تحقيقاتي به ثمر نشسته است و سود حاصل از آن بر اساس برآوردهاي مالي به چه ميزان است؟
شركت پژوهش و فناوري بيشترين نوآوري (27 نوآوري) را در ميان شركتهاي اصلي وزارت نفت داشته است كه يك نمونه از كارهاي جالب آن در پتروشيمي اراك «اصلاح كاتاليست واحد HDPE» ميباشد. اين اصلاح كمك كرد تا پتروشيمي اراك بتواند در مدت زمان طولانيتري گريد لوله توليد و نياز كشور را تامين كند. ضمن اينكه گريد لوله با داشتن قيمت بيشتر، سود قابل توجهي را نيز نصيب پتروشيمي اراك كرد. همچنين در واحد اوره پتروشيمي شيراز، آب خنككني مصرف ميشود كه اين آب بعد از گذر از انجام فرآيند مربوطه وارد محيط شده و هدر ميرود كه با پژوهشي آب كولينگ مصرفي در اين واحد به صورت چرخشي درآمده و مصرف آب در آن مجتمع را به صورت چشمگيري كاهش داده است.در مجموع دانش فنيهاي توسعه يافته و كسب شده 23 مورد بوده است (اوره گوگردي، دانش فني توليد مورفولين، سديم دي متيل دي تيوكربامات، هيدروكسي پروپيل سلولز، ترسي نونيل فنيل فسفات، پاكسول، سان ميكس اف سي و سان ميكس اچ سي، كاتاليست دهيدروژناسيون ايزو بوتان، جفت شدن اكسيدي متان، كاتاليست سوپر اكتيو پلي پروپيلن، طراحي و ساخت دستگاه تست گاورنر و اكچوايتر، نمايشگر لحظههاي نقطه كار كمپرسور، دانش فني كلور استيك كلري، دانش فني توليد مستر بچ سفيد، دانش فني كوره واحد الفين، دانش فني توليد پنتان، طراحي و ساختا آناليزور آمونياك، توسعه دانش فني توليد آمونياك - سولفات فسفات، بازيافت گسولين ضايعاتي، طراحي و ساخت دستگاه تصفيه روغن، طراحي و ساخت دستگاه تست شيرهاي ايمني در هنگام كار، تبيين دانش فني توليد پليمرهاي با جرم مولكولي بسيار بالا، تبيين دانش فني پليمريزاسيون تتراهيدروفوران) 