نگاهي به استانداردهاي آموزش مجازي در ايران
آموزش الكترونيكي در ايران، جدي و سريع پيش ميرود
سهراب رهبر - مدير IT سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي ايران - هم معتقد است: وضعيت آموزش الكترونيكي در ايران به سرعت پيشرفته و با توجه به فعاليت دانشگاهها از چند سال اخير اين بحث به طور جدي در حال پيگيري است.
رهبر دربارهي استانداردهاي تبعيت شده از آموزش الكترونيكي در سطح جهاني گفت: استانداردهايي مانند زيرساخت فيزيكي، پهناي باند، توليد محتوا، پاسخگيري فراگيران، ظرفيت كلاسها و واحدهاي درسي وجود دارد كه اخيرا در وزارت علوم و تحقيقات و فنآوري كشور كميتهاي مسوول سياست گذاريها، تدوين سند راهبردي، تعيين استانداردها و آموزش الكترونيكي شده است.
تشكيل كميتهاي جديد براي سياستگذاري استاندارد آموزش الكترونيكي
به گفتهي علياكبر صفوي - استاد دانشگاه - سابقهي آموزش الكترونيكي در جهان حدود 20 سال و در ايران پنج سال است و نخستين آموزش الكترونيكي در كشور از دانشگاه شيراز و در سال 82 آغاز شد.
او معتقد است: آموزش الكترونيكي، به كارگيري فنآوري اطلاعات و ارتباطات در اجراي آموزش يا ارائهي آموزش است كه به بحث آموزش منجر ميشود.
اين استاد دانشگاه تاكيد كرد: همزمان با فعاليت اين دانشگاهها وزارت علوم كميتهاي را در سال 84-83 به نام IT و e-learning تشكيل داد كه روي بحث قانونگذاري و سياستگذاري آنها فعاليت صورت ميگيرد. همچنين در حدود شش ماه است كه كميتهي جديدي با رويكرد به سمت سياستگذاري استاندارد و آييننامه تشكيل شده است.
وي افزود: آموزش الكترونيكي در سطح جهان به آموزشي گفته ميشود كه به كمك بستر فنآوري اطلاعات و ارتباطات هر فرد با داشتن يك رايانه و دسترسي به اينترنت با خط تلفني بتواند در هر زمان و هر مكان از اين آموزش بهره بگيرد و در اين آموزش شركت كند.
وي دربارهي استانداردهاي تبعيت شده از سوي آموزش مجازي گفت: اين استانداردها تمام ابعاد نرم افزاري، سختافزاري، پهناي باند، محتواي دروس مديريتي و ابعاد قانون و آيين نامه را در بر ميگيرند.
موتور حركت ICT در كشور، بسيار كند عمل ميكند
براي نخستين بار در كشور شركتهاي خصوصي به صورت منفرد و بدون حمايت مالي شروع به تهيهي نرمافزار فارسي در حوزهي آموزش الكترونيكي كردند اما با مشكلات فراوان مالي مواجه شدند همچنين در دولت فعلي توجه كمتري به ICT شده موتور آن كند حركت ميكند كه ضررهاي ناشي از اين بيتوجهي غير قابل جبران است.
اين اظهارات حجتالله مديريان - كارشناس فنآوري اطلاعات - است كه عقيده دارد، يادگيري الكترونيكي فرآيندي است كه در طول آن ياددهي، يادگيري به صورت تعاملي، مشاركتي و به صورت برخط و يا آفلاين انجام ميگيرد و شامل سيستمهايي بر پايهي آموزش ويديو، آموزش مردم و آموزش چت است.
او افزود: آموزش الكترونيكي از ابتداي اجلاس wsis مطرح بود و بر اساس اصلاحيهاي كه بر دستور العمل تونس بر 11 خط عمل مشخص شد كه آموزش الكترونيكي تحت عنوان C7 كاربردهاي ICT شامل زمامداري الكترونيك، تجارت الكترونيك، بهداشت الكترونيك؛ محيط، كشاورزي، علوم و آموزش الكترونيك مطرح شد كه يونسكو اصليترين متولي اين بخش از C7 بوده اما مسووليت آن به طور مشترك با يونسكو، اتحاديهي بينالمللي ارتباطات راه دور و سازمان توسعه صنعتي ملل متحد است.
وي افزود: بستهبندي مطالب و محتويات از جمله استانداردهاست كه مشخصات، استانداردهاي مربوط به بستهبندي مطالب، محتواي آموزش، انتقال اين مطالب و محتويات را از يك سيستم آموزش به سيستم ديگر تسهيل ميبخشد؛ همچنين از ديگر استانداردها ميتوان به ارزشيابي دانشجو، مديريت دانشجو و محيط زمان اجرا اشاره كرد.
به گفتهي اين كارشناس تدوين مفاد آموزش مهارتهاي فنآوري اطلاعات، تجهيز و ايجاد مراكز آموزش ICT سازمان آموزش فني و حرفهيي، ايجاد آزمايشگاههاي رايانهيي در مدارس، آموزش مهارتهاي ديجيتالي، معلمان و مربيان، توسعه كمي و محتوايي شبكهي رشد، توليد مواد درسي بر اساس وب و مالتي مديا، پروژه مدرسهي فردا و نرمافزار elearning سازمان آموزش فني و حرفهيي كشور از اقدامات انجام شده در آموزش و پرورش است.
آموزش الكترونيكي بايد ريشهيي حركت كند
به گفتهي محمدمهدي سپهري - رييس پژوهشكدهي IT دانشگاه تربيت مدرس - با توجه به مزيت اصلي يادگيري الكترونيكي كه يادگيري مبتني بر فنآوري وب و سازماندهي محتوا به كمك نرمافزارهاي كاربردي و تحقق تعاملات اثربخش و مستمر بين يادگيرندگان و آموزگار است، اين امر بايد ريشهيي و با استراتژي حركت كند.
او اظهار كرد: ابزار و امكاناتي كه فنآوري اطلاعات در اختيار ما ميگذارد با توجه به تقدم عبارت يادگيري الكترونيكي بر آموزش الكترونيكي به دليل اين كه يادگيرنده محور فرآيند آموزش است و نه آموزنده، موجب تحول جدي در شيوههاي آموزش و راهكارهاي يادگيري شده است.
وي دربارهي استانداردهاي يادگيري الكترونيكي گفت: در زمينه محتواي قابل به اشتراكگذاري و انتقال در بسترهاي مختلف استانداردهايي وجود دارد؛ در زمينهي فرآيند توليد و كنترل كيفيت توليد محتواي الكترونيكي با كمك كارشناسان خبره بر پايه مدل مرجع اسكرم كه يك استاندارد يادگيري الكترونيكي بر پايهي وب است، موفق به تدوين استانداردهاي بومي با كيفيت جهاني در دانشگاه تربيت مدرس شديم.
در هر حال كارشناسان عقيده دارند، با يادگيري الكترونيكي ميتوان گامهاي استوارتري در جهت رسيدن به اهداف والاي چشم انداز 20 ساله برداشت و حتي سريعتر از زمان صعود با صرف منابع مالي كمتر به آن رسيد.